Nawozy zielone
Wzrastające trudności w nabyciu obornika, a często także i torfu skłaniają użytkowników działek do stosowania tzw. zielonego nawozu, czyli przekopania specjalnie wysianych roślin dla wzbogacenia gleby w substancję organiczną. Rośliny uprawiane na zielony nawóz, jeżeli są dobrze wyrośnięte, wnoszą do gleby więcej substancji organicznych niż obornik w dawce 30 kg na 10 m2. Można tu zastosować zarówno rośliny motylkowe wzbogacające glebę w azot,, jak i rośliny niemotylkowe, lecz szybko rosnące i dające dużo zielonej masy.
Najczęściej uprawia się rośliny na zielony nawóz na działce w okresie jej zagospodarowywania na terenie świeżo wziętym w użytkowanie.
Jeżeli można zacząć prace przygotowawcze w ogródku już w końcu lata, to dobrze jest wysiać w ostatnich dniach sierpnia lub na początku września mieszankę żyta z wyką ozimą (100 g żyta i 60 g wyki na 10 m2). Przed siewem mieszanki należy rozsypać i zagrabić nawozy mineralne "w ilości: 0,1 kg saletrzaku, 0,3 kg superfosfatu 18% i 0,3 kg soli potasowej 40% na 10 m2 terenu. Na początku maja przed wykłoszeniem się żyta należy mieszankę skosić lub zwałować i przekopać. Po 3 tygodniach, jeżeli gleba jest dostatecznie wilgotna i daje się dobrze uprawić można posadzić pomidory, pory, w połowie czerwca późną kapustę, a w lipcu kalafiory. Jeżeli chcemy lepiej użyźnić glebę, możemy po mieszance ozimej wysiać jeszcze mieszankę letnią wyki jarej z peluszką (po 150 g nasion na l O m2), a na lekkiej glebie łubin żółty (250 g na 10 m2) i przekopać je jesienią.
W wypadku, gdy zagospodarowanie działki rozpoczyna się wiosną zaleca się wysiać na początku kwietnia mieszankę peluszki z wyką jarą, po uprzednim nawiezieniu gleby superfosfatem 18% i solą-potasową 40% w ilości po 0,3 kg na l O m2.
Gdy rośliny wykształcą strąki, należy mieszankę skosić i przekopać, glebę
uprawić, po czym wysiać powtórnie te same rośliny i przekopać je późną jesienią.
Jeżeli na działce nigdy nie były uprawiane rośliny z rodziny motylkowatych to należy przed ich siewem zaszczepić glebę specjalną szczepionką bakterii korzeniowych wiążących azot z powietrza, które żyją w symbiozie z roślinami motylkowymi, zwaną nitraginą1. W razie braku szczepionki można rozrzucić na działce glebę z pola, na którym uprawiano tę roślinę motylkową, którą mamy zamiar wysiać.
Rośliny na zielony nawóz można również uprawiać na działce już zagospodarowanej, zarówno na jej części warzywniczej, jak i sadowniczej.
Część warzywnicza działki powinna być jak najintensywniej wykorzystywana przez cały rok. Jeżeli zdarzy się jednak, że po zbiorze warzyw wczesnych miejsce na działce miałoby stać puste lub co gorsza zachwaszczone, to należy je obsiać - w terminie do końca lipca - mieszanką wyki jarej z peluszką (po 150 g nasion każdej z tych roślin na 10 m2). Na glebie lżejszej odpowiedniejszy jest łubin żółty, który należy wysiać w ilości 250 g na 10 m2. Do połowy sierpnia można siać jeszcze zarówno na glebie lżejszej, jak i cięższej silnie rosnącą, dobrze zacieniającą i odchwaszczającą glebę facelię w czystym siewie (20 g na 10 m2). Rośliny te przekopuje się jak najpóźniej jesienią, a wiosną po uprawieniu gleby i zastosowaniu nawozów mineralnych wysiewa się lub sadzi wczesne warzywa.
Jeżeli miejsce na działce zwolni się w końcu sierpnia (po cebuli, fasoli szparagowej, wczesnych pomidorach) można je obsiać mieszanką ozimą żyta z wyką, a nawet samym żytem (200 g na 10 m2). Pod warzywa uprawiane na zielonym nawozie z samego żyta należy dać większe dawki azotu. Po przekopaniu na początku maja skoszonej mieszanki razem z wysianymi nawozami mineralnymi i po odleżeniu się gleby przez okres 2-3 tygodni, można wysadzić pory na zielonym nawozie, późną kapustę czerwoną, włoską, brukselkę, brokuły, a nawet pomidory karłowe na późniejszy zbiór w sierpniu i we wrześniu. Trzeba jednak pamiętać, że mieszanka ozima wysusza glebę na wiosnę. Rośliny uprawiane na zielonym nawozie powinny być obficiej podlewane.
^itraginę można nabyć w Zakładzie Przemysłu Rolnego, Wałcz, ul. Bydgoska 41
Na zielony nawóz pod warzywa nie nadają się rośliny z rodziny krzyżowych (gorczyca, rzepak, rzepik), gdyż przyczyniają się one do rozprzestrzeniania się groźnej choroby roślin kapustnych i rzepo watych - kiły kapuścianej.
W części sadowniczej działki rośliny wysiewane na zielony nawóz mają zastosowanie jako tzw. rośliny okrywowe rosnące w rzędach i w międzyrzę-dziach drzew i krzewów.
Wysiewa się je w pierwszej połowie lipca. Pobierając wodę i azot przyczyniają się do przyspieszenia wejścia drzew i krzewów owocowych w okres spoczynku zimowego, co~z kolei zwiększa ich, wytrzymałość na mróz. Rośliny okrywowe najlepiej przekopać wiosną, gdyż zatrzymują przez zimę śnieg, chroniąc glebę przed głębokim przemarzaniem, a korzenie drzew przed uszkodzeniem przez mróz. Uprawa roślin okrywowych poprawia również w pewnym stopniu strukturę gleby pod drzewami.
Na glebie lekkiej najlepszą rośliną okrywową jest łubin żółty, na cięższej -łubin niebieski lub biały. Wysiewa się je w ilości 250-300 g na 10 m2.
Można również stosować w sadzie mieszanki roślin motylkowych z niemo-tvlkowymi, których nasiona są tańsze, wysiewając np. na glebie lekkiej mieszankę o następującym składzie: 50 g łubinu żółtego, 50 g peluszki, 7 g gorczycy i 7 g facelii na 10 m2. Na gleby ciężkie nadaje się następująca mieszanka: 60 g łubinu wąskolistnego, 20 g peluszki, 20 g wyki jarej oraz 7 g facelii i 7 g gorczycy na 10 m2. Facelia i gorczyca są roślinami miododajnymi.
